Có một câu chuyện tôi thấy khá thú vị trong quá trình đầu tư là tại sao phần đông nhà đầu tư chỉ mong và nghĩ rằng ngày nào cổ phiếu của mình cũng tăng giá? Nếu một hôm nào đó cổ phiếu không tăng sẽ cảm thấy rất buồn. Quá trình này có thể trở thành một thói quen nhiều năm và vô tình khiến bạn vào vòng xoáy của chứng khoán và lãng phí thời gian vì nó.
Có những thói quen nhà đầu tư hay mắc phải là luôn cố tìm kiếm cổ phiếu để mua mặc dù nhiều khi biết thị trường đang rủi ro và khó đoán, cửa thắng chắc chỉ có 20-30% nhưng vẫn cố chấp và nuôi hy vọng.
Thực tế nếu bạn hiểu rõ tâm lý nhà đầu tư hiện tại đang như thế nào thì việc ra quyết định sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn sẽ không cảm thấy sốt ruột kể cả chờ vài tháng hoặc cả năm mới mua một mã nào đó mà bạn đánh giá rất tốt. Có rất nhiều cổ phiếu tôi theo dõi vài quý và khi thấy lợi nhuận bắt đầu tăng tốt, biên lợi nhuận cải thiện tôi mới bắt đầu mua chứ không mua từ trước đó và hy vọng.
Từ kinh nghiệm nhiều năm, tôi đúc rút ra vài điểm mấu chốt về tâm lý mà nhà đầu tư cần giải quyết để đứng vững trên thị trường chứng khoán:
1. Đừng sợ không có cổ phiếu để mua. Thực tế luôn có cổ phiếu cho bạn mua nhưng quan trọng là giá nào mà thôi.
2. Sợ Cutloss đúng đáy và không hiểu về cổ phiếu nên gần như bị động trong mọi tình huống xử lý.
3. Không hiểu rằng đầu tư về cơ bản là buồn tẻ mà chỉ muốn mua mua bán bán liên tục. Tức là muốn tìm "niềm vui" trên thị trường chứng khoán chứ không phải nghiêm túc đầu tư.
4. Có quá ít kiến thức về vĩ mô nên không đánh giá được tác động đến thị trường như thế nào trong thời gian sắp tới.
5. Không hiểu mình nắm giữ cổ phiếu vì điều gì nhưng "gồng lỗ" rất tốt và "gồng lãi" rất kém.
6. Rất dễ dàng từ bỏ nếu gặp một vài lần thua lỗ và thường tìm lý do đổ lỗi. Sau đó lại không bao giờ ngồi xem xét những lỗi sơ đẳng trong đầu tư của mình là gì.
7. Rất dễ tin lời tư vấn của ai đó và sẵn sàng mua. Rất ít khi hỏi ngược lại: Cổ phiếu đó có gì? Tại sao tôi nên mua nó lúc này? Mức giá này đã thật sự hấp dẫn chưa?
8. Luôn sẵn sàng tìm một nguyên nhân nào đó để hợp thức hoá lý do TTCK tăng hay giảm trong khi không tìm hiểu bản chất thực sự.
9. Yêu cổ phiếu quá mức, lúc nào cũng tin doanh nghiệp sẽ tăng trưởng tốt và giá cổ phiếu tăng, nhưng khi doanh nghiệp ra tin thua lỗ cũng vẫn giữ chặt vì quá yêu?
10. Thường mua vì "màu xanh" và bán vì "màu đó" chứ không hề có kế hoạch mua bán trước đó, và mua xong mới đi tìm hiểu doanh nghiệp làm gì.
11. Rất thích cầm cổ phiếu với số lượng nhiều nên sẵn sàng mua full cổ phiếu giá penny nhưng khi mua cổ phiếu thị giá cao thì rất rón rén.
12. Không hiểu được bản chất thực sự của lòng tham và nỗi sợ hãi. Luôn chỉ có lòng tham nên luôn sợ mất cơ hội trong khi không hiểu rằng bất cứ thị trường chứng khoán nào dù Uptrend cũng cần những quãng nghỉ.
Từ kinh nghiệm nhiều năm, tôi nhận ra mọi hành động vội vàng trong thị trường sốt nóng hoặc chỉnh mạnh đều có sự trả giá không hề rẻ. Trong đầu tư, bạn sẽ không có quá nhiều cơ hội để làm lại nếu cứ liên tục để cụt vốn. Do đó, đầu tư là nghệ thuật và cần linh hoạt và biết được khi nào nên full cổ phiếu, nên cầm 50% tiền hoặc full tiền.
Thị trường lên hay xuống đều có cơ hội nhưng đều cần những quãng nghỉ và chúng ta cần chấp nhận những khoảng thời gian đó, không nên cố chấp và nuôi hy vọng,
Tất cả chúng ta đến với thị trường chứng khoán thời gian đầu đều công bằng như nhau và sau một vài năm mới tách nhóm. Do đó hãy học và cố gắng nỗ lực để mình lọt vào nhóm dẫn đầu. Có ý chí, mục tiêu đó thì bạn mới không ngừng hoàn thiện bản thân và tuân thủ tuyệt đối những nguyên tắc nền tảng giúp bạn thành công!
Lâm Vũ
Theo Doanh nghiệp và Tiếp thị
Tôi đã từng gặp những người thợ mà nếu ở một môi trường qui củ hơn, họ đã được cấp tới 6, 7 bằng sáng chế, mà họ chẳng bao giờ quan tâm tới chuyện người khác nghĩ mình thuộc lớp người nào. Tôi cũng đã từng gặp hàng trăm, hàng nghìn người được đào tạo trong các đại học, học viện và các cấp cao hơn nhiều nữa luôn tự nhận mình là thành phần trí thức, dù thực tế họ chẳng có chút kiến thức nào đáng kể, hay nếu có thì những thứ đó cũng chẳng bao giờ được sử dụng để đóng góp một chút giá trị nào cho xã hội.
Tôi còn nhớ hồi năm 2008, lúc còn cộng tác với Hội Trí thức Khoa học và Công nghệ trẻ Việt Nam, có một lần tôi tham gia một hội nghị về vấn đề trí thức. Buổi hội nghị này thật ra chả có gì đặc biệt trừ phần bàn xem làm sao thống nhất thế nào là “trí thức”. Ý tưởng đầu tiên nêu ra là trí thức là người đã học tối thiểu tới bậc cao đẳng, đại học. Nghe ra thì cũng có vẻ chặt chẽ và ghê gớm lắm, ấy thế nhưng lại có nhiều người (mà tôi cho rằng đều là trí thức) thắc mắc là thế người không học chính qui mà vẫn có kiến thức tốt thì sao, hay người có học mà kiến thức không được sử dụng hợp lý thì sao... Cái chuyện này tranh cãi thì dài mà tôi nghĩ đến giờ vẫn khối người tranh cãi. Xét cho cùng, chẳng có quốc gia nào trả lương hay đặt chế độ xã hội riêng cho một số người chỉ vì lí do họ được coi là trí thức, bất kể sau đó họ làm cái gì. Thế nên việc phân chia ra một chuẩn mực cụ thể chẳng giải quyết được gì cả.
Chuẩn mực có chăng là ở cách mỗi người chọn cộng sự của mình. Anh là người làm công việc liên quan tới tri thức, là lãnh đạo các trí thức, anh tất phải biết cách nhìn nhận ra người mình cần và tự đặt ra những chuẩn mực phù hợp cho công việc của mình. Còn giả như anh không thể phân biệt mà phải dựa vào những chuẩn mực do một hội nghị nào đó (hay có thể nếu hội nghị thành công thì sẽ là cả một thông tư, nghị quyết nào đó) đặt ra thì bản thân anh đã chẳng phải người trí thức, và công việc của anh tất sẽ thất bại không cần bàn cãi nhiều.
Ở đây, trong bài viết ngắn ngủi này, tôi cũng chẳng có ý định tranh cãi với ai về cái chuẩn mực trí thức chính xác ra sao, hay có ý định đề xuất một ranh giới giữa trí thức và phi trí thức, vì như trên đã nêu nó là một ranh giới không thể định lượng. Tôi chỉ muốn nêu vài gợi ý về giá trị của một người trí thức, những gì làm nên một con người trí thức. Bạn đọc có thể tự đối chiếu với chính mình, với các cộng sự của mình... xem sao.
Tôi còn nhớ là trong hội nghị tôi tham gia như nêu trên, thì vế đầu của câu đầu tiên trong cái định nghĩa sơ bộ về trí thức là “trí thức là người mang tri thức”. Ái chà, có vẻ khá vòng vo vì chúng ta sẽ lại phải xét tới thế nào là tri thức.
Thực ra tôi cũng đã đọc một số nhà phân tích từ chuyên nghiệp tới nghiệp dư phân tích cái từ “tri thức” này bằng cách phân tách ý nghĩa Hán - Việt của hai từ đơn là “tri” và “thức”. Đây là một cách khá cổ điển và mang lại hiệu quả trong rất nhiều trường hợp, nhưng không phải tất cả các trường hợp. Trong một số trường hợp việc phân tích ngữ nghĩa từng từ đơn hợp thành từ ghép là điều vô ích nếu bản thân khái niệm ra đời trong một bối cảnh xã hội khác và sau này được ứng dụng trong những bối cảnh khác với bối cảnh ban đầu. Xin nêu ra hai ví dụ trong môn thiên văn học (là ngành mà tôi biết rõ các thuật ngữ nhất).
Ví dụ 1: từ “tinh” theo ngôn ngữ Hán - Việt là “sao”. Ngày xưa khi chưa thấy trong vô số đốm sáng trên bầu trời đêm có một số đốm sáng chuyển động khác thường thì người phương Đông thời đó gọi chúng là hành tinh (ngôi sao vận hành) để phân biệt với hằng tinh (ngôi sao cố định). Ngày nay dù đã biết các hành tinh không phải “sao”, nhưng chúng ta vẫn có quyền gọi Sao Hỏa, Sao Mộc (viết hoa cả chữ “S”) cũng như giữ nguyên chữ “tinh” trong “hành tinh”, vì phân tích ngữ nghĩa để nói các thuật ngữ đó là sai là điều ngớ ngẩn. Ở đây, các từ nêu trên đã trở thành các định nghĩa mới, không còn phụ thuộc vào các từ đơn thành phần.
Ví dụ 2: Có lần, một bạn trẻ phản đối khi tôi nói chòm sao Taurus (tiếng Việt thường dịch là “Kim Ngưu”) là chỉ một con bò, bạn trẻ đó cho rằng nó là con trâu. Trong văn hóa của người phương Tây, con bò là giống vật rất gần gũi và phổ biến, còn con trâu có rất ít liên hệ với họ. Quan trọng hơn là nguồn gốc của nó liên quan tới một truyền thuyết về “một con bò”. Có lẽ bạn trẻ này cho rằng nó là con trâu chỉ vì chữ “ngưu” trong từ “Kim Ngưu” mà không hiểu rằng đó không phải thuật ngữ gốc mà chỉ là một tên gọi do cách dịch không chính xác ban đầu. Sau thời gian dài được sử dụng, thiết nghĩ việc tiếp tục gọi chòm sao này là Kim Ngưu cũng không sai gì, nhưng nếu phân tách một thuật ngữ không phải thuật ngữ gốc ra để lí giải ý nghĩa thì là điều ngớ ngẩn.
Có lẽ bạn đọc khá sốt ruột với hai ví dụ khá dài dòng của tôi chỉ để quay lại vấn đề khái niệm của tri thức và trí thức. Chính xác là như vài phân tích nêu trên, trong trường hợp này tôi không có ý định đưa ra một định nghĩa cũ kĩ theo cách truyền thống nêu trên về khái niệm “tri thức”, mà sẽ định nghĩa nó theo bối cảnh hiện đại của xã hội.
Trí Thức, trước hết, là người có tri thức
Để định nghĩa thế nào là “tri thức”, tôi sẽ so sánh nó với hai khái niệm khác là “thông tin” (information) và “kiến thức” (knowledge).
- Thông tin là tất cả những gì bạn có thể nhìn thấy, có thể nghe thấy, đọc được hay cảm giác được. Tức là từ việc Hệ Mặt Trời có bao nhiêu hành tinh tới việc ai là tổng thống Mỹ hay thậm chí hôm nay rau muống bao nhiêu tiền một mớ đều là các thông tin. Bất cứ ai ở bất cứ lứa tuổi, ngành nghề, trình độ học vấn, thành phần xã hội nào cũng có thể có các thông tin này nếu họ dù vô tình hay hữu ý nghe/nhìn/đọc được.
- Kiến thức là những thông tin đã được chọn lọc và xử lý. Ví dụ tôi là người nghiên cứu thiên văn, tôi chủ động tìm hiểu các thông tin về thiên văn học, và cố gắng hiểu hết chúng, ghi nhớ chúng. Như vậy tôi là người có kiến thức về thiên văn học. Các bà nội trợ có thông tin về giá cả các mặt hàng hàng ngày, nhưng nếu không hiểu vì sao hôm nay thịt đắt hơn hôm qua còn rau lại rẻ hơn và không thể dự đoán tình hình ngày mai thì họ chỉ là người có thông tin về chợ búa chứ chưa phải có kiến thức về nó.
- Tri thức là sự kết hợp của kiến thức và trí tuệ (intellect). Tức là người có tri thức là người không chỉ có kiến thức mà còn phải sử dụng khả năng tư duy bản thân để phân tích, phát triển và ứng dụng những kiến thức đó. Ví dụ anh kĩ sư hay anh thợ máy tự cải tiến những cỗ máy cho ra năng suất làm việc cao hơn, nhà sư phạm sau nhiều năm quan sát thì đưa ra những phương pháp dạy học tốt hơn. Nếu những kiến thức có được không được sử dụng hợp lý thì nó sẽ không thể trở thành tri thức.
Trong tiếng Anh tôi không tìm thấy từ nào dùng cho khái niệm “tri thức” nêu trên, nhưng người “trí thức” thì thường gọi là intellectual hay intelligentsia, tức là bản thân nó đã nói rõ đó là người có trí tuệ (intellect).
Như vậy thì chúng ta có thể hình dung qua về khái niệm “người mang tri thức”. Tuy nhiên đó mới là một điều kiện cần. Quan trọng hơn là tri thức đó dùng để làm gì.
Vai trò của trí thức
Tôi quen khá nhiều người tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng hay cao hơn nữa với những tấm bằng khá là đẹp đẽ, thậm chí nhiều trong số họ còn làm những cái nghề cao quý của xã hội như nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà quản lý ở các cơ quan nòng cốt của đất nước. Nhưng chỉ một ít người trong số họ là có tri thức, còn lại đều là những kiến thức chết, hay thậm chí chết lâu quá nó đã trở về dạng thông tin chưa được xử lý. Đó là những người làm việc trong những văn phòng mà ngày nào cũng chỉ “làm vài chén” rồi ngồi tán gẫu đến hết buổi, có chăng công việc của họ là trả lời vài câu với nhân dân nếu có ai hỏi, đóng vài ba con dấu, kí vài ba chữ. Đó là những thầy giáo, cô giáo hàng chục năm chỉ nói đi nói lại một bài như cái máy thu âm mà chẳng khi nào thèm quan tâm xem những gì mình nói có còn đúng hay không. Đó là những anh mang danh kĩ sư nhưng chả có việc gì khác ngoài việc cầm thước đi đo hay chỉnh sửa thông số ở những bản vẽ có sẵn. Những kĩ năng đó tôi tin rằng một em học sinh tốt nghiệp cấp 3 chỉ cần đào tạo 1 tháng là làm được chứ cần chi phải học những 4, 5 năm đại học cho mệt mỏi, tốn tiền gia đình và công đào tạo của nhà nước rồi khoác lên mình cái danh hão, cứ tưởng mình là trí thức.
Tôi cũng từng gặp người thợ đã sáng chế ra xấp xỉ chục chiếc máy phục vụ các thao tác kĩ thuật hay phục vụ đời sống con người, thạo cấu tạo của hàng đống máy công nghiệp và những yếu tố vật lý ảnh hưởng tới sản phẩm tạo ra dù anh ta chẳng có nổi tấm bằng trung cấp...
Nói tới đây sẽ có bạn đọc định bảo: “Ừ thì biết thế nhưng thằng học đại học vẫn có cái hiểu biết sâu sắc hơn là anh thợ điện chứ”. Cái đó đúng, đúng lắm khi họ còn ở tuổi trẻ (khoảng 20-25 gì đó). Nhưng sau đó thì e là không chắc. Như tôi đã nói, kiến thức mà không được sử dụng thì nó không những không chuyển hóa thành tri thức mà còn trở về dạng thông tin chưa xử lý. Bản thân người học trong các trường đào tạo chỉ là người được cung cấp thông tin có hệ thống hơn và có những phương pháp tốt hơn để chuyển nó thành kiến thức hay thậm chí là tri thức. Nếu họ không liên tục thực hiện quá trình chuyển hóa thì thông tin đó sẽ mãi chỉ là thông tin. Ngược lại người không được cung cấp các phương pháp đó nhưng có một trí tuệ tốt và tinh thần nâng cao nhận thức thì sẽ tự khám phá ra cách chuyển hóa thông tin, cho dù trong hầu hết các trường hợp nó có phần chậm hơn đôi chút.
Ngoài ra, người trí thức, theo tôi không chỉ mang trong mình những tri thức không ngừng được chuyển hóa và hoàn thiện đó, mà còn phải là người có tinh thần đóng góp cho xã hội: trước hết là của cải vật chất, cao hơn là tầm tư tưởng.
Trí thức còn phải biết chiến đấu
Một ý cuối cùng nữa, nhưng không thể thiếu trong bối cảnh xã hội ngày nay. Đó là người trí thức là người phải biết đấu tranh cho chân lý. Người trí thức không thể hùa vào số đông để cảm thấy mình hòa đồng hay tự tách mình ra mà “mặc kệ đời”. Người trí thức, như trên đã nói, mang nhiệm vụ đóng góp cho sự đi lên của xã hội. Xã hội thì không thể đi lên từ sự thiếu hiểu biết, từ những ngộ nhận.
Vậy nên, người trí thức còn cần dám chiến đấu để bảo vệ chân lý. Dù mang bao nhiêu tri thức trong mình nhưng không dám tiến lên, không dám đấu tranh để bảo vệ tri thức mình có và đưa nó đến với xã hội, thì chắc chắn vẫn chưa phải là người trí thức. VÔ DANH
Khi không có tiền, bạn sẽ hiểu ra rất nhiều sự thật cay đắng trong cuộc sống này, tưởng tượng thôi cũng muốn suy sụp.
Cuộc sống của chúng ta có liên quan mật thiết đến tiền bạc, tuy tiền không phải là tất cả nhưng nếu thiếu tiền thì khó mà sống được.
Người giàu quan tâm đến cuộc sống, còn người nghèo chỉ quan tâm đến sự sống còn; người giàu lấy tiền để tận hưởng cuộc sống, còn người nghèo hỏi giá để chữa bệnh; người giàu có nhiều họ hàng ở xa, còn người nghèo một người bạn ở thành thị cũng không có.
Giàu và không có tiền là hai cuộc sống hoàn toàn khác nhau, bạn không cần phải giàu nhưng không thể không có tiền.
Trong nhiều trường hợp, “tiền" chắc chắn là tấm gương phản chiếu hiện thực.
Cuộc sống vốn ngoài lạnh trong ấm, và thế giới như con thiêu thân, mọi vỏ bọc đều bị bóc trần khi bạn không có tiền.
Bạn quen biết rất nhiều người, và có một vài người thực sự giúp đỡ bạn, đừng nói là bạn quen biết nhiều người, điều đó phụ thuộc vào việc có bao nhiêu người giúp đỡ bạn khi bạn khó khăn.
01.
Tôi vô tình nhìn thấy một câu nói như thế này: Điều mà một người nên sợ không phải là lận đận trong tình yêu, không phải lận đận trong hôn nhân, mà là không thể thoát khỏi tình trạng khó khăn hay cho mình một lựa chọn tốt hơn.
Đúng vậy, điều chúng ta sợ nhất không phải là những khó khăn trong cuộc sống, không phải là sự phản bội của người khác, mà là sự tra tấn của những ngày tháng cực khổ, nhưng không có vốn liếng và dũng cảm để trốn thoát, chỉ có thể cắn răng và tiếp tục cuộc sống này.
Người ta nói rằng tiền là gốc rễ của mọi điều xấu xa, rằng con người trở nên xấu ngay khi có tiền, nhưng thành thật mà nói, tôi thấy người xấu vì tiền vẫn là thiểu số, người không có tiền dẫn đến khốn khổ mới là con số đếm không xuể.
Chỉ cần một lần thiếu tiền, bạn sẽ thấy sự tàn nhẫn của thế giới; một lần thiếu tiền, bạn sẽ thực sự hiểu rằng giàu có nghĩa là có nhiều sự lựa chọn, nhưng nếu không có tiền, thì chỉ có một con đường để đi: Đó là làm việc chăm chỉ để kiếm tiền.
02.
Trên đời này có rất nhiều nỗi khổ không thể tưởng tượng nổi, đặc biệt là những người không có tiền. Cảm giác của họ chính là thận trọng đi trên lớp băng mỏng khiến bản thân trở nên kiệt sức nhưng lại không dám dừng lại.
Một người bình thường ngay cả việc tồn tại đã cảm thấy khó khăn, mỗi ngày đều đi làm 12 tiếng nhưng vẫn không kiếm được nhiều tiền. Chẳng may ốm đau bệnh tật, chi phí một ngày thuốc thang bằng lương mấy ngày làm.
Chỉ ai thiếu tiền mới thực sự hiểu rằng thiếu tiền thường có nghĩa là thiếu tự tin và không có quyền lựa chọn, và chúng ta không phải là những đứa trẻ có thể chui rúc trước mặt cha mẹ và hành động một cách gượng gạo.
Nếu thiếu tiền một lần bạn sẽ hiểu, dù tiền không phải là tất cả nhưng ít nhất, tiền có thể khiến con người ta bớt khổ hơn.
03.
Suy cho cùng, nếu có thể, thật sự không ai muốn xuống thấp giọng hỏi mượn tiền người khác.
Có một sự thật phũ phàng phải nói như thế này: Không có tiền thì lấy gì để duy trì tình cảm, ổn định tình yêu, kết giao bằng hữu, chỉ dựa vào miệng mà nói?
Thôi đi, mọi người bận lắm.
Thành thật mà nói, nghèo không có nghĩa là sa sút, nhưng nếu không có tiền, sẽ có ít sự lựa chọn hơn, và thế giới của người lớn luôn đầy rẫy những mối bận tâm.
Ý nghĩa của việc chăm chỉ kiếm tiền không chỉ là để tồn tại trong cuộc sống này mà còn là sự tự tin, mang đến cho người thân một mái ấm tươm tất, và hỗ trợ và giúp đỡ những người bạn quan tâm khi cần.
Sống nghèo hèn là điều khó khăn vô cùng, vợ chồng nghèo hèn không hạnh phúc, tiền không phải là tất cả, nhưng không có tiền thì tuyệt đối không được.
Kiếm tiền một cách nghiêm túc và tiết kiệm kha khá có thể không mang lại hạnh phúc tuyệt đối, nhưng ít nhất nó có thể giải quyết hầu hết các vấn đề trong cuộc sống và đưa bạn đến gần hơn với hạnh phúc.
Đôi khi bạn có thể cảm thấy xấu hổ khi khao khát kiếm tiền, nhưng khi bạn tự mình sống một cách tuyệt vời, điều đó thực sự xứng đáng.
04.
Mỗi người trong chúng ta đều mong rằng những người mình yêu thương được hạnh phúc, nhưng khi không có tiền thì việc chăm sóc họ cũng trở nên xa xỉ.
Trong nhiều trường hợp, chỉ khi bạn có đủ tiền, bạn mới có đủ can đảm để cạnh tranh với thế giới và bảo vệ người khác.
Khi không có tiền, chúng ta sẽ hiểu rằng cuộc đời còn quá nhiều điều bất lực.
Trước những khó khăn về kinh tế, chúng ta không thể thoát khỏi cũng như không thể cho mình những lựa chọn tốt hơn, giữa khó khăn chúng ta không còn cách nào khác mà phải cam chịu.
Không dám thất nghiệp, không dám ốm đau, không dám tiêu tiền tùy tiện, trăn trở trước những phiền muộn của cuộc đời.
05.
Có tiền là có bảo vệ.
Thiên tai, nhân họa khó lường, chỉ khi có tiền, chúng ta mới không phải đi năn nỉ người khác vay tiền những lúc người thân ốm đau.
Khi bạn không có tiền, bạn sẽ hiểu rằng giàu không phải là điều tốt cho một người, nó còn là phúc lợi của gia đình.
Tiền không chỉ có thể nuôi dưỡng ước mơ và duy trì lòng tự trọng mà còn có thể trở thành niềm tin để chăm sóc một người.
Vì vậy, khi bạn không có tiền, hãy cố gắng kiếm một ít tiền.
(Nguồn: Zhihu) Tiểu Lương
Mấy ngày nghỉ để ý tới chứng khoán Việt Nam thì ký ức xưa ùa về. Cảm giác phấn khích y hệt như thời kỳ 2009-2010. Quá nhiều tiền! Điểm chung của cả hai thời kỳ đều có chất xúc tác là tiền rẻ...
Chưa bao giờ mà thị trường chứng khoán lại là trò chơi ngô nghê cả, đó là cuộc đấu cân não
Mấy ngày nghỉ để ý tới chứng khoán Việt Nam thì ký ức xưa ùa về. Cảm giác phấn khích y hệt như thời kỳ 2009-2010. Quá nhiều tiền! Điểm chung của cả hai thời kỳ đều có chất xúc tác là tiền rẻ. Điểm khác biệt lớn nhất của việc bơm tiền lần này không phải là vì thiếu tiền cho nền kinh tế. Khác biệt quan trọng nữa là margin thời kỳ này đã được luật hóa thay vì tự phát như trước đây.
Những khó khăn của nền kinh tế rơi vào những doanh nghiệp bé, nhỏ, khả năng tài chính yếu nhưng đó lại không phải là những doanh nghiệp niêm yết. Do vậy, nền kinh tế và thị trường chứng khoán thực ra là hai thế giới khác nhau. Cuộc chơi có lẽ còn dài nhưng chắc chắn giai đoạn "trò chơi của cáo và thỏ" đang đến.
CÁO ĐÃ DỤ THỎ NHƯ THẾ NÀO?
Viết về thị trường hưng phấn và triển vọng ra sao lúc này là thừa. Hoặc những câu chuyện thành công bây giờ chắc cũng chẳng phải là điều bổ ích gì. Điều chúng ta thường học được nhiều nhất chính là từ những thất bại. Vậy hãy xem những trò bịp điển hình của thời kỳ 2009/2010, để xem những con cáo đã dụ những con thỏ như thế nào.
Phổ biến nhất là chiến dịch thông tin. Trong một thị trường đầy tiền như thế này, điều các nhà đầu tư cần là "bất kể thông tin gì có thể có" để giao dịch. Nắm bắt được điều này, những nhà thiết kế game thường vận hành một chiến dịch thông tin nhằm phục vụ quy trình Hút - Đẩy - Xả. Chúng ta sẽ thấy rất quen thuộc khi những thông tin với cụm từ "đột biến" được khéo léo rò rỉ trên các diễn đàn, các nhóm chat hay thậm chí qua các cuộc điện thoại.
Ngày còn làm ở Việt Nam, tôi đã từng nhận điện thoại của CEO một doanh nghiệp (giờ đã chỉ còn là cái vỏ sau khi lãnh đạo bán sạch cổ phiếu và lập công ty mới) nói nhỏ rằng công ty anh có lợi nhuận đột biến nhờ biến động giá nguyên liệu, em không nên nói với ai. Và tất nhiên tôi không nói với ai mà chỉ kiểm chứng cho riêng mình. Tôi hiểu rằng thông tin đó được anh ấy gọi cho rất nhiều người, và sự thật là ngay sau hôm đó giá cổ phiếu cứ thế tăng dần và ngoài thị trường mọi người nói với nhau về thông tin lợi nhuận "đột biến". Giá tăng, khối lượng tăng, và sau đó thì doanh nghiệp chỉ còn là cái vỏ. Nhà đầu tư lặng lẽ, âm thầm, trở thành những cổ đông dài hạn của một công ty mà thực ra nó chẳng còn hoạt động gì.
Những thông tin kiểu như trên cực kỳ phổ biến trên thị trường. Những chiêu trò phổ biến để tạo ra bất kỳ cái gì gọi là "đột biến" được các doanh nghiệp kết hợp với các đội lái thực hiện một cách hoàn hảo. Những trò bịp phổ biến bao gồm việc doanh nghiệp sẽ tạo "đột biến" bằng cách bán tài sản thông qua công ty con, công ty vệ tinh nhằm tạo lợi nhuận và đưa tất cả lợi nhuận vào quý mà họ thấy hợp lý để xả. Hoặc nhiều doanh nghiệp thực hiện dồn lợi nhuận đáng ra có thể dàn trải qua nhiều quý vào một quý phù hợp để xả.
Đó là những doanh nghiệp ít nhất còn có gì để làm. Nhiều nhóm hoặc doanh nghiệp khác thậm chí còn thực hiện những trò bịp lộ liễu hơn bằng những thông tin tương lai không xảy ra. Bạn sẽ không ngạc nhiên khi thấy doanh nghiệp thông báo những dự án bỗng nhiên được hình thành, được phê duyệt, được triển khai, hay doanh nghiệp bỗng nhiên phát hiện ra mỏ đồng, mỏ vàng, mỏ kim cương... hoặc có nhà đầu tư chiến lược nước ngoài đã đồng ý mua với giá xyz.
Nói tóm lại, nắm bắt được tâm lý của các nhà đầu tư, những người tham gia chỉ vì thấy chứng khoán tăng nhanh quá - những "con thỏ", cần thông tin để giao dịch, những "con cáo" sẽ "sản xuất" thông tin mà thỏ cần. Điều rắc rối là các con thỏ chủ yếu thích nghe những thông tin có lợi chứ không thích nghe các thông tin bất lợi. Và đó chính là "trò chơi của cáo và thỏ".
TRÒ CHƠI CỦA THỎ VÀ CÁO: THỰC CHIẾN
Trong khi chiến dịch thông tin chỉ là đòn tâm lý và những con cáo có thể giấu bản chất của mình một cách tinh vi qua nhiều vỏ bọc thông tin khác nhau, điều họ không thể che giấu chính là hành động của họ.
Bạn sẽ nhận thấy rằng khi giá tăng và khối lượng giao dịch bắt đầu tăng nhanh, những tin tức tốt được rò rỉ càng nhiều. Đó chính là lúc những con cáo khéo léo rò rỉ những thông tin đã sản xuất sẵn để lôi kéo những con thỏ tham gia cuộc chơi. Những con thỏ không có nghi ngờ gì bởi vì giá tăng và khối lượng giao dịch tăng là điều họ nghĩ do tiền quá nhiều, cuộc chơi còn lâu mới kết thúc, mình sẽ chạy trước. Rồi bỗng một ngày, khối lượng giao dịch tăng một cách đột biến, giá biến động mạnh trong ngày và các con thỏ lại chặc lưỡi bởi vài ngày sau đó giá vẫn tăng.
Nhưng đó là lúc những con cáo bắt đầu ra hàng. khối lượng giao dịch đột biến có nghĩa rằng họ bán không chỉ những gì được giao dịch hàng ngày, mà bán nhiều hơn thế. Sau những ngày khối lượng giao dịch đột biến sẽ là quá trình giảm dần của khối lượng giao dịch. Trong lúc này, giá có thể vẫn tăng, nhưng việc khối lượng giao dịch giảm dần có nghĩa rằng những con cáo đã ra hàng và không trở lại. Khối lượng giao dịch cứ giảm, giảm, giảm dần và rồi đến một ngày nào đó, những con thỏ bỗng nhận ra họ là những nhà đầu tư dài hạn.
Chưa bao giờ mà thị trường chứng khoán lại là trò chơi ngô nghê cả, đó là cuộc đấu cân não. Khối lượng giao dịch là kết thúc kỳ vọng của những người bán nhưng cũng là bắt đầu kỳ vọng của người mua. Thị trường chứng khoán không có đúng sai chỉ có nhiều ít, lời ít có thể là sai, lỗ ít lại là đúng.
Trong trò chơi của cáo và thỏ, lợi ích của cáo là sự mất mát của thỏ và hơn thế là sự suy giảm lòng tin của xã hội vào thị trường. Trong một vòng xoáy của thị trường, có thể lúc này bạn là cáo, nhưng rất có thể trong một trò chơi khác bạn lại là thỏ. Tôi đã từng chứng kiến một con cáo trở thành thỏ suy sụp đến thế nào, thậm chí nói chuyện (chat) với tôi trong tâm lý tìm đến cái chết. Tôi đã dành nhiều thời gian động viên và hỗ trợ tâm lý, người đó mới dần nguôi ngoai và sau này trở lại.
Tôi cũng đã nói chuyện với nhiều con cáo, những người kiếm được rất nhiều tiền từ các trò chơi chứng khoán. Nhiều trong số họ sau này dùng tiền mình kiếm được để làm từ thiện, như là một cách cho đi và trả lại cho đời. Giả sử, nếu được làm lại, rất có thể họ đã nghĩ khác - ít nhất tôi tin rằng họ sẽ không thiết kế trò chơi cho những công ty bẩn.
AI ĐƯỢC, AI MẤT?
Dù biết rằng trò chơi của cáo và thỏ sẽ luôn tồn tại cùng thị trường, ở đâu cũng vậy (ngay như tại Anh thì điều này – thao túng giá - cũng vẫn cứ xảy ra), nhưng hậu quả của nó chắc chắn sẽ ít nặng nề nếu trò chơi được thiết kế trên nền những công ty sạch. Tôi tin vào điều này bởi thị trường chứng khoán xét cho cùng luôn tăng điểm và đặc điểm của nó là tăng thì lâu nhưng giảm thì rất nhanh. Bởi vậy, nếu chẳng may bạn bị mắc kẹt trong một trò chơi và đó là công ty sạch, bạn vẫn có thể yên tâm với nó. Nhưng nếu bạn sử dụng đòn bẩy thì có thể sẽ rất khác bởi vì bạn có thể vỡ nợ trước khi giá phục hồi. Vậy hãy để ý quá trình thực chiến để quyết định khi nào dừng dùng đòn bẩy.
Nếu bạn lựa chọn một công ty sạch, theo tôi có hai thứ bạn cần phải tìm hiểu là mô hình kinh doanh và cách công ty quản trị mô hình đó như thế nào. Khi còn trong nước, tại các cuộc hội thảo tôi hay dùng cụm từ "công thức tạo tiền" để ám chỉ cách thức mà tiền được tạo ra từ mô hình kinh doanh. Khi quay trở lại Anh, khi thiết kế các chương trình học mới và thiết kế hoạt động cho quỹ đầu tư sinh viên, tôi có dịp nói chuyện với nhiều người làm trong ngành ngân hàng đầu tư tại đây và nhận thấy họ quan tâm nhiều hơn đến vấn đề quản trị doanh nghiệp để đảm bảo rằng mô hình kinh doanh hoạt động tốt.
Trong các cuộc họp về đầu tư với quỹ tại Anh mà tôi tham dự, gần như các mô hình định giá không được hỏi, mà chủ yếu là về mô hình kinh doanh và quản trị. Thậm chí, trong cuộc họp gần nhất chỉ một tuần trước, một người làm ngân hàng đầu tư đã nói rằng chương trình học mà tôi thiết kế nên đi xa hơn trong vấn đề quản trị, nó không phải chỉ là quan hệ hướng tới giá trị cổ đông, mà là xã hội, bởi đó là xu thế.
Nhưng việc xác định một công ty sạch không đơn giản. Vấn đề của thị trường chứng khoán là thông tin không cân xứng. Nhà đầu tư thường biết quá ít về công ty (do chi phí để họ tự tìm hiểu quá lớn) và bởi vậy những công ty sạch bị đánh đồng với những công ty bẩn. Hệ quả là những thông tin rò rỉ kiểu như lợi nhuận "đột biến" được dùng như là thước đo duy nhất. Do những công ty bẩn được hưởng lợi, họ sẽ không làm gì, thậm chí tìm cách tiếp tục rò rỉ tin bẩn.
Bởi vậy, những công ty sạch sẽ phải chủ động trình bày, thông tin cho nhà đầu tư, để họ biết về mô hình kinh doanh và mô hình quản trị. Khi công ty sạch được nhận diện, rủi ro thấp hơn trong khi kỳ vọng lợi nhuận từ trò chơi cáo thỏ là như nhau, công ty sạch chắc chắn sẽ được chọn. Thị trường sẽ tốt hơn nếu có nhiều công ty sạch được nhận diện.
Nhắc chuyện cũ theo cách hài hước thực ra là để muốn khuyến cáo một việc nghiêm túc rằng chúng ta nên hướng tới các trò chơi sạch. Luật Chứng khoán và Uỷ ban chứng khoán Nhà nước cũng đã có nhiều tiến bộ trong việc xây dựng các công ty sạch. Luật về thành viên Hội đồng quản trị độc lập thực ra là một bước tiến quan trọng, nếu làm tốt sẽ tạo ra các công ty sạch, thị trường sạch.
Hết thời ý tưởng đầu tư dựa trên tiền rẻ?
Chứng khoán Mỹ đang trải qua giai đoạn tích cực nhờ chính sách tiền tệ nới lỏng duy trì và chính sách tài khóa hỗ trợ kinh tế trước khi quay trở lại với lo ngại lạm phát.
Ảnh minh họa.
Diễn biến này có nghĩa là, xu thế lạm phát tăng lên là điều gần như chắc chắn bởi nó luôn gắn liền với tăng trưởng kinh tế. Trong điều kiện bình thường, không có gì đáng lo ngại vì mức lạm phát còn thấp, nhưng trong bối cảnh "ý tưởng đầu tư" dựa trên tiền rẻ thì ý tưởng này đang dần trở nên lỗi thời.
LÃI SUẤT HAY VAI TRÒ CUNG TIỀN ?
Ngân hàng trung ương Mỹ (Fed) đã quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức thấp như là một biểu tượng của quyết tâm thúc đấy tăng trưởng kinh tế. Còn thực tế thị trường thì các lãi suất quan trọng như: lãi suất cho vay mua nhà (ở Mỹ và Phương Tây, vay mua nhà mortgage là phổ biến như chúng ta đi chợ ở Việt Nam nên cảm nhận đắt rẻ rất rõ) đã tăng lên đáng kể. Loại kỳ hạn 15 và 30 năm phản ánh xu thế này: đạt đáy vào khoảng giữa tháng 1 và bắt đầu tăng mạnh hơn từ giữa tháng 2 tính đến ngày 24/3.
Mức yield (lợi suất đầu tư) trái phiếu dài hạn 10 năm có giảm so với kỳ review trước, nhưng đó được cho là một sự điều chỉnh, do giới đầu tư dịch chuyển tiền từ cổ phiếu sang mua trái phiếu. Thị trường trái phiếu và cổ phiếu trong điều kiện bơm tiền thường xu hướng đi như nhau (mua cổ phiếu -> giá tăng; mua trái phiếu -> yield giảm) nhưng khi tiền phải lựa chọn giữa các kênh thì nó lại trở thành hai kênh thay thế cho nhau (bán cổ phiếu -> giá giảm; mua trái phiếu -> yield giảm). Sự điều chỉnh đồng thời của yield và thị trường chứng khoán hiện tại phản ánh rằng chính sách nới lỏng duy trì không tạo ra "tiền mới" vào thị trường tài sản mà chỉ còn "tiền cũ" đang tìm nơi an toàn hơn.
Tại Việt Nam, vấn đề quan trọng với thị trường hiện nay không còn là mặt bằng lãi suất nữa, vì khả năng nó tăng lên gần như chắc chắn, mà là vai trò của tăng trưởng tín dụng (cung tiền). Số liệu cập nhật cho thấy lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng trong khoảng trung bình 5.5%-6%.
Điều này có nghĩa là khi ý tưởng đầu tư dựa trên tiền rẻ đã gần như hết vai trò và tác dụng, sự trông chờ của thị trường sẽ nằm ở chính sách tín dụng của hệ thống ngân hàng. Hồi đầu năm, tăng trưởng tín dụng được Ngân hàng Nhà nước dự kiến 3 kịch bản với khả năng cao là kịch bản 12-13% và dự kiến quý 1 tăng 3-4% thì thực tế trong quý 1 theo số liệu từ báo chí chỉ tăng 2%. Điều này cho thấy sự chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước và sự thận trọng của hệ thống ngân hàng và nó ám chỉ một thông điệp quan trọng cho thị trường là: tín dụng sẽ chỉ cung cấp đủ, phù hợp với năng lực hiện tại của nền kinh tế.
Như vậy, chưa có dấu hiệu nào của việc tín dụng mở rộng, như đã từng làm cuối năm ngoái dẫn tới thị trường chứng khoán tăng ồ ạt.
Các tác động chính sách khác như: thông báo duy trì lãi suất từ Fed – thực ra chỉ là một sự hiểu sai/cố tình hiểu sai thành "tiếp tục nới lỏng tiền tệ" của giới đầu tư Việt - dẫn tới "cú nẩy" tâm lý đã được kỳ vọng; đánh giá của Moody's: chỉ là thay đổi triển vọng từ Tiêu cực sang Tích cực của hồ sơ tín dụng của Việt nam – không thay đổi về hạng, là những tin tích cực nhưng không làm thay đổi bản chất thị trường.
Như vậy, thị trường Việt Nam cũng giống như Mỹ và thế giới, sẽ tiếp tục với câu chuyện kỳ vọng lạm phát, mặt bằng lãi suất và chính sách tín dụng.
HƯỚNG ĐI MỚI CỦA DÒNG TIỀN CHỨNG KHOÁN
Dòng tiền đã vào thị trường chứng khoán có xu hướng đang ra và dòng tiền đã ra không vào mà còn có xu hướng chuyển sang kênh tài sản khác. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng là một cảnh báo quan trọng cho việc này. Như đã nhấn mạnh, họ bán ròng phản ánh quan điểm phân bổ tài sản toàn cầu của họ, đặc biệt trước diễn biến về yield tại thị trường Mỹ - điều được kỳ vọng sẽ diễn ra tương tự tại các quốc gia khác theo mô hình bơm tiền trước đó. Một lần nữa, cái gì là lý do đầu tư, thì đó cũng là lý do để ra.
Còn với nhà đầu tư nội địa trong nước, khác với ở Mỹ họ lựa chọn giữa cổ phiếu và trái phiếu, thì ở Việt Nam sự lựa chọn là giữa cổ phiếu và bất động sản. Thông tin báo chí cho thấy thị trường bất động sản đã trở nên sôi động sau chứng khoán do xu thế chuyển dịch này. Điều này hoàn toàn phù hợp với những gì đã xảy ra trong quá khứ: chứng khoán tăng trước vì nó nhanh, thanh khoản hơn, còn bất động sản đi sau vì nó phản ánh văn hóa hiện thực hóa tài sản thực của người Việt.
Nhưng bất động sản rồi cũng sẽ như chứng khoán khi tiền rẻ thực sự không còn.
Tình trạng margin tại các công ty chứng khoán chưa có số liệu cụ thể, nhưng khá dễ đoán khi chỉ số thị trường ở mức cao. Nói cách khác, những người cần dùng margin đã dùng rồi, và công ty chứng khoán muốn cho margin cũng đã cho rồi. Lưu ý là bây giờ các công ty chứng khoán có tâm lý e dè về margin hơn nhiều so với hồi tháng 1. Chỉ số thị trường giảm, giá cổ phiếu giảm có thể sẽ dẫn tới bị bán vì margin call – nhưng điểm tốt là vì nó ít và không trên diện rộng nên nó cũng sẽ không quá nghiêm trọng như tháng 1.
Một nguy cơ dòng tiền sẽ bị rút ra nữa chính là kỳ đại hội cổ đông đang diễn ra. Hầu như tất cả các doanh nghiệp đều có ý định tăng vốn trong kỳ này. Và cách họ làm sẽ vẫn là truyền thống: phát hành cho cổ đông hiện hữu là chủ yếu. Điều này có nghĩa là tiền để giao dịch hàng ngày sẽ bị rút đi một lượng lớn để vào tay doanh nghiệp và đương nhiên doanh nghiệp thu tiền rồi thì họ sử dụng chứ không quay lại giao dịch. Như vậy, tùy vào lịch trình, nhưng nếu Đại hội đồng cổ đông vào tháng 3 và 4 thì việc tăng vốn sẽ diễn ra vào cuối quý 2 đầu quý 3, khi đó thị trường sẽ rất cần chú ý.
Phần lớn các doanh nghiệp hiện tại đang cố giữ giá cổ phiếu để phục vụ cho điều này, nên sau khi "chốt danh sách" – họ sẽ thả. Vậy nên tác động ở từng cổ phiếu sẽ phụ thuộc vào ngày chốt.
Tâm lý chờ đợi của thị trường đã trở nên tiêu cực hơn. Tâm lý chờ bán đã và đang trở thành hành động. Tâm lý thị trường sẽ là rời những cổ phiếu rủi ro để tìm nơi trú ẩn an toàn.
Những cổ phiếu an toàn là những cổ phiếu có hai đặc điểm lớn: thuộc ngành nghề phù hợp với chống chọi lạm phát và lãi suất tăng lên và cổ phiếu thuộc nhóm giá trị với dòng tiền đều (nhìn báo cáo tài chính hàng năm) thay vì các cổ phiếu tăng trưởng (dòng tiền xa sẽ bị tác động tiêu cực hơn bởi lãi suất tăng lên vì lý do chiết khấu dòng tiền xa sẽ có giá trị nhỏ hơn khi lãi suất tăng).Quách Mạnh Hào
Anh shipper vì vài chục ngàn tiền ship mà bật khóc nức nở, làm nhói lòng không biết bao nhiêu người: Suy ngẫm về tuổi trung niên và một nửa con dốc...
Bước vào tuổi trung niên, đời người đi được nửa con dốc, trước công, sau kích. Cuộc sống trông thì có vẻ êm đềm, nhưng thực ra, chỉ một chuyện ngoài ý muốn thôi, cũng đủ để phá vỡ sự bình lặng ấy, rồi dần dần phơi bày cuộc khủng hoàng độ tuổi trung niên. Mỗi người bọn họ, đều đang nỗ lực “kinh doanh” cho tốt cái cuộc sống không mấy cổ tích của mình nơi thành thị náo nhiệt.
01
Ở một góc phố của thành phố Trịnh Châu, Trung Quốc, một anh shipper cúi đầu khóc lớn.
Dù đã rất có gắng nhưng một đơn hàng của anh vẫn bị trễ 10 phút.
Khách hàng hủy đơn, hơn 20 tệ (khoảng 70 ngàn đồng) tiền của khách anh phải chịu, nó đồng nghĩa với việc ca làm thêm tối muộn của anh hôm nay coi như công cốc.
Một người đàn ông, phải tuyệt vọng ra sao mới ngồi ở một góc phố khóc nấc lên như một đứa trẻ như vậy?
Thì ra, con trai của anh ấy mắc bệnh máu trắng, tiền chữa trị và chi phí điều trị sau đó phải tốn hàng trăm vạn tệ.
20 tệ, đối với người khác có lẽ cũng chỉ là một bữa ăn nhẹ, nhưng đối với anh shipper, đó là là những đồng tiền cứu mạng cho con trai mình.
Bước vào tuổi trung niên, đời người đi được nửa con dốc, trước công, sau kích.
Cuộc sống trông thì có vẻ êm đềm, nhưng thực ra, chỉ một chuyện ngoài ý muốn thôi, cũng đủ để phá vỡ sự bình lặng ấy, rồi dần dần phơi bày cuộc khủng hoàng độ tuổi trung niên.
Nào là tiền nhà tiền cửa, tiền chăm sóc ba mẹ hai bên, tiền học hành cho con cái, sức khỏe thì ngày một không được như trước, sự nghiệp chững lại, khủng hoảng tinh thần…
Mỗi một người trung niên, đều đang đứng giữa con dốc, tiến thoái đều lưỡng nan:
Bà mẹ công sở bật khóc khi đang đợi xe về nhà sau 1 tháng liên tục tăng ca tới tối muộn.
Anh thanh niên vì có việc gấp nên đi xe ngược chiều, bị cảnh sát giao thông thổi phạt bỗng bật khóc như một đứa trẻ.
Ba mắc bệnh ung thư, anh công nhân sau khi tan làm ca muộn ngồi đầu phố nghẹn ngào rơi nước mắt.
Ký sư 38 tuổi nhảy lầu ở trụ sở Facebook
Mỗi người bọn họ, đều đang nỗ lực "kinh doanh" cho tốt cái cuộc sống không mấy cổ tích của mình nơi thành thị náo nhiệt.
02
Khi được hỏi về tuổi trung niên, một cư dân mạng có câu trả lời như này:
"Tâm chưa già, tóc đã bạc; mắt chưa hoa, lệ đã cạn;
Ăn không thiếu, nhưng vị nhạt nhẽo; thời gian ít, việc vẫn cứ chất đầy;
Trên có già, không thể thường xuyên ở bên; dưới có trẻ, không thể khắc khắc cùng nhau trưởng thành;
Giữa có vợ, quan tâm nhau được đôi ba câu; ngoài có bạn, nhưng lại chẳng thể chơi bời tới bến."
Đây không phải là hình ảnh phản chiếu vô cùng thực tế của một người trung niên ư?
Trương Ái Linh, một nữ nhà văn của Trung Quốc từng nói:
"Bước vào tuổi trung niên, con người ta sẽ thường xuyên cảm thấy cô đơn. Bởi lẽ bạn vừa mở mắt ra, xung quanh toàn những người cần dựa vào bạn, còn bạn, lại chẳng có ai để dựa vào."
Thực ra, chẳng cần đợi tới lúc mở mắt, rất nhiều người thậm chí còn không chợp được mắt.
Đằng sau những lời nói khó sẻ chia, là trách nhiệm và sự cô đơn.
Bước vào tuổi trung niên, nói yêu thì đã già, nói chết thì lại quá sớm.
Chỉ có duy nhất một trái tim muốn nghỉ hưu, cơ thể lại giống như con trâu già đang vác nặng leo lên được nửa dốc, từng bước nặng nề khó khăn.
Người thì cứ cố gắng trèo lên, còn cơ thể thì lại đang âm thầm đi xuống dốc.
Sức khỏe ngày một không như trước, những chuyện phiền não ngày một nhiều hơn, áp lực cuộc sống ngày một lớn hơn.
Bước vào tuổi trung niên, ngoài việc dễ già dễ béo dễ ì ra, cái gì cũng đều không dễ.
Không dám nghèo, không dám bệnh, không dám già, không dám tự ý nghỉ việc, bởi lẽ sợ rằng sau lưng chẳng có ai.
03
Có người nói: "Đối với những người trung niên ở nơi làm việc mà nói, muốn mắng họ thế nào thì cứ mắng, bởi lẽ chẳng cần lo lắng họ giống như người trẻ, giận dỗi hay không thích là lập tức xin nghỉ việc ngay."
Người trung niên ở nơi làm việc sớm đã không còn đủ vốn để mà mặc cả, thể lực cũng không qua được người trẻ, không bị đá ra ngoài đã là may mắn lắm rồi, làm gì có dũng khí mà nghỉ việc.
Trong lòng mưa giông gió giật, bên ngoài vẫn phải mỉm cười đối mặt với thực tế tàn khốc.
Trong bộ phim Hàn Quốc có tên "Reply 1988", có một lời thoại như này:
"Người lớn tất cả thực ra đều đang nhịn, đang bận rộn việc mà người lớn nên làm, đó là cố tỏ ra kiên cường để gánh lấy trách nhiệm của tuổi tác."
Đứng giữa con dốc cuộc đời, trên có già dưới có trẻ, đâu đâu cũng là người cần bảo vệ, không có dũng khí đi tìm cho mình "ý thơ và những nơi xa xôi", sống giống như nhân của chiếc bánh quy vậy, chỉ là không còn là chính mình nữa.
Cũng giống như một tác gia từng nói:
"Trung niên là một độ tuổi nực cười, vừa phải lấy lòng các cụ, vừa phải làm gương cho con cháu;
Lại còn phải chú ý tới sắc mặt của vợ, không ngừng phải đoán ý sếp.
Người trung niên vì sinh kế, thể diện, mua nhà mua xe, du lịch, không ngừng quay mòng mòng.
Sau cùng phát hiện ra, đam mê là một sự lãng phí, ước mơ cũng chỉ còn là kỉ vật, làm gì có thời gian mà mơ nọ mơ kia, chỉ lo cuộc sống mưu sinh thôi cũng đủ mệt rồi."
Cuộc sống chính là như vậy, nếu chúng ta không có dũng khí đi đối mặt với khó khăn của cuộc sống, vậy thì nó sẽ từng bước từng bước một đả thương bạn, nó sẽ không ngừng mài dũa bạn, cho tới khi bạn học được cách đối diện thì thôi.
Học cách chấp nhận bản thân, đối mặt với thực tế cuộc sống, có lẽ mới chính là bài học mà bất cứ người trung niên nào cũng nên trang bị cho mình.
Dù không có tiếng vỗ tay, cũng phải nhảy cho chính mình xem!
04
Nửa con dốc còn lại, từ từ mà sống và vượt qua
Cuộc sống của người trung niên, có lẽ phần lớn đều mang trong đó chút sắc màu của sự bất lực, vội vã và mệt mỏi.
Bị thực tế cuộc sống vả vào mặt, nai lưng ra với cuộc sống mưu sinh, không còn sự nhiệt huyết và trẻ trung ban xưa, ước mơ cũng trở nên xa xỉ…
Nhưng, có ai quy định chúng ta nhất định phải nên cái gì đó khi còn trẻ?
Nửa con dốc, cũng có thể là điểm xuất phát mới của cuộc đời, là nơi để hiện thực hóa lần trưởng thành thứ hai.
Kết cục xấu nhất của cuộc đời, chẳng qua cũng là thành danh muộn mà thôi.
Thế giới này không thiếu những người thành danh khi đã ở vào độ tuổi đầu 4, đầu 5, nhưng phần lớn bọn họ cũng giống như những người bình thường khác, cũng từng có một khoảng thời gian sống trong sự bình thường, thậm chí là tầm thường.
Trong khi trung niên, vừa hay lại chính là khoảng thời gian tốt nhất để nhìn nhận lại chính mình, cũng có thể là điểm ngoặt giúp thay đổi cuộc sống, là thời điểm quan trọng để vượt rào.
Dù có đang ở nửa con dốc, nhưng chỉ cần cắn răng, từ từ trèo lên, nỗ lực vượt qua, vượt qua được rồi thì chính là một bắt đầu mới.
Đợi con cái nên người, hai bên cha mẹ có chỗ nương tựa, tình cảm vợ chồng ổn định, cuộc sống tự nhiên sẽ "khổ tận cam lai".
Romain Rowland từng nói: "Thế gian này chỉ có một chủ nghĩa anh hùng, đó là sau khi nhìn rõ được chân tướng cuộc sống, bạn vẫn hết mực yêu thương nó."
Chúng ta nỗ lực làm tốt những chuyện nên làm vào tháng 3 tháng 4, đợi tới tháng 7 tháng 8, ắt có đáp án và thu hoạch!
Muốn kiếm được tiền, bạn nhất định phải có hứng thú với nó trước. Bạn phải tự thiết lập cho mình quan niệm: Tiền có khắp nơi, kiếm tiền thật dễ! Nếu bạn nghĩ kiếm tiền quá khó, bạn rất dễ trở nên nhút nhát, chán nản và lựa chọn từ bỏ.
*Định luật thứ nhất: Bạn muốn trở thành một con sói hay một con cừu?
Dù là chơi cổ phiếu hay là mở công ty, lập nghiệp, vĩnh viễn luôn có tầm 10% số người kiếm được tiền và 90% số người phải mất tiền, đó là định luật muôn đời của thị trường. Như vậy, số người sẽ trở thành người nghèo chiếm đa số.
Vậy muốn kiếm được tiền, đừng đi theo số đông, đừng làm một trong đa số người đó.
Để trở thành một trong những số ít những người giàu, bạn cần phải thay đổi cách suy nghĩ, tư duy theo "lối người giàu".
Đừng chạy theo tư duy số đông, chỉ có loài cừu mới sống hợp đàn. Loài sói thực sự tự có can đảm và giác quan nhạy bén để sống một mình.
Trong xã hội này, chỉ 10% số người đạt 90% của cải, và ngược lại 90% số người chỉ có 10% của cải trong tay.
"Người giàu nghĩ về tương lai, người nghèo nghĩ cái trước mắt." Đây chính là sự khác biệt giữa người giàu và người nghèo, nhưng cũng là định luật kiếm tiền đầu tiên!
*Định luật thứ hai: Tiền có khắp mọi nơi, kiếm tiền thực dễ dàng!
Tiền không phải tội đồ, thích kiếm tiền không điển hình cho việc hám tiền. Đó là năng lực cá nhân của người ta, biểu thị giá trị con người cũng như trình độ trí tuệ của họ.
Muốn kiếm được tiền, bạn nhất định phải có hứng thú với nó trước. Bạn phải tự thiết lập cho mình quan niệm: Tiền có khắp nơi, kiếm tiền thật dễ! Nếu bạn nghĩ kiếm tiền quá khó, bạn rất dễ trở nên nhút nhát, chán nản và lựa chọn từ bỏ.
Ngược lại, hãy nghĩ rằng kiếm tiền không khó, chỉ cần biết vận dụng đầu óc, và nỗ lực đến cùng.
Thiết lập lại quan niệm về tiền, chính là định luật kiếm tiền thứ hai!
*Định luật thứ ba: Cách kiếm tiền hữu hiệu nhất chính là tập trung vào một lĩnh vực
Có hàng ngàn cách để kiếm tiền, nhưng nhiều phương pháp càng phức tạp càng chỉ kiếm được số tiền nhỏ lẻ. Ngược lại, có nhiều cách đơn giản, chỉ cần chuyên tâm là kiếm được bộn tiền.
Chẳng hạn, Bill Gates đã trở thành người giàu nhất thế giới bằng cách lập phần mềm. Warren Buffett chuyên về chứng khoán, và cũng sớm trở thành tỷ phú. Nữ nhà văn người anh Rowling bắt đầu viết văn từ năm 40 tuổi, và trở thành tỷ phú khi cho ra đời tác phẩm Harry Potter.
Thế nên, dù bạn không có bộ óc thiên tài đi nữa, hãy tận dụng sự tập trung cao độ và ý chí kiên cường của bản thân để nhanh chóng kiếm được nhiều tiền.
*Định luật thứ tư: Muốn kiếm nhiều tiền nhất định phải có mục tiêu
Nói về làm giàu, người giàu đều có chung một điểm, đó là mục tiêu.
Muốn xây nhà cần bản vẽ, muốn sửa cầu cần đo đạc, muốn thành công cần có mục tiêu. Người không có mục tiêu chỉ mù quáng hoàn thành mục tiêu cho những người có mục tiêu.
Những người có mục tiêu lớn kiếm được số tiền lớn, những người có mục tiêu nhỏ kiếm được chút đỉnh tiền, và những người không có mục tiêu suốt ngày chỉ biết lo lắng về cơm áo gạo tiền.
Không có mục tiêu, bạn muốn cố gắng nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu. Hơn nữa, rất dễ khiến bản thân đi sai hướng, phạm sai lầm, thậm chí lầm đường lạc lối, trở nên lười biếng, ỷ lại.
*Định luật thứ năm: Nhất định phải kiếm tiền bằng trí
Sống ở thời đại này, bạn muốn nhanh kiếm được nhiều tiền, nhất định nên vận dụng trí tuệ của mình.
Bạn đã thấy ai kiếm được nhiều tiền bằng việc lao động chân tay chưa? Nhiều người sẽ trả lời là các vận động viên, nhưng Michael Jordan từng khẳng định rằng:
"Tôi không dùng chân tay kiếm tiền, tôi dùng trí!"
Thử nghĩ xem, dù là vận động viên đi nữa, nếu họ không vận động não bộ suy nghĩ kĩ đường đi nước bước, phối hợp với phản ứng nhanh nhẹn của chân tay cho ra bước đi đúng đắn, thì làm sao có thể chiến thắng đổi thủ được.
Việc kiếm tiền luôn bắt đầu từ những ý tưởng, tiền của người giàu đều do "nghĩ" ra. Họ nghĩ ra nó và hành động nó. Thế nên dù có bị xã hội "ném" lại thành người nghèo đi nữa, họ vẫn có thể sử dụng trí tuệ của mình làm giàu trở lại.
*Định luật thứ sáu: Dám hành động!
Cách kiếm tiền thì nhiều lắm, nhưng người dám "mạo hiểm" theo thì rất hiếm.
Đa phần ai cũng thích những thứ ổn định, họ chấp nhận cuộc sống không đặc sắc để tránh rủi ro trong việc đầu tư kiếm nhiều tiền, nhưng lại không biết sự ổn định "giả tạo" ấy một khi mất đi sẽ đem đến rủi ro lớn gấp bội so với hiện tại.
Không có bữa ăn nào là miễn phí. Bạn không thể giàu nếu bạn "chây lười", trì hoãn không chịu hành động. Nếu đã dám nghĩ về nó, thì phải dám thực hiện nó.
Nhà triết học người Đức Fichte từng nói: "Lợi nhuận và rủi ro luôn tỷ lệ thuận với nhau."
Hãy hành động, đừng sợ hãi, cố gắng bước ra khỏi vùng an toàn, dù thất bại cũng là một trải nghiệm có ích.
*Định luật thứ bảy: Học cách kiếm tiền
Trên thế giới này có rất nhiều người thông minh, nhưng không phải ai thông minh cũng giàu có. Nếu bạn muốn kiếm nhiều tiền, bạn phải học cách kiếm tiền!
Đại học không phải con đường đem đến 100% thành công, nhưng tự học có thể.
Dù là cấp tiểu học hay đại học đi nữa, thầy cô cũng chỉ dạy kiến thức, chứ chưa bao giờ chỉ rõ cách để chúng ta kiếm tiền thực sự là gì. Vì thế, muốn kiếm tiền, chúng ta phải tự cọ xát với thực tế rồi tự học lấy.
Những người giàu có như Lý Gia Thành, Son Masayoshi, Bill Gates không phải nhiều tiền chỉ vì có IQ cao. Tất cả họ đều có hai đặc điểm chung đó là có mong muốn kiếm tiền và khả năng học hỏi mạnh mẽ.
Dù là đọc sách, thực tập hay tự lập nghiệp học hỏi thực tế đi nữa, bạn không chỉ cần nỗ lực, mà còn cần không ngừng cải thiện chỉ số tài chính của mình.
*Định luật thứ 8: Muốn kiếm bộn tiền, phải đưa ra lựa chọn.
Lựa chọn cũng là một dạng vận may, lựa chọn tốt đem đến tài phú, lựa chọn không tốt sẽ phải mất vốn, mất thời gian, mất công sức vô ích.
Mục đích của sự lựa chọn là sự tập trung cao độ và quá trình kiên trì bền bỉ. Thế nên không cần chọn lựa theo xu hướng, hãy chọn lựa thứ phù hợp với mình.
Bạn muốn khởi nghiệp, vậy bạn phải đưa ra lựa chọn về nghề nghiệp cụ thể. Theo phân tích về giới nhà giàu trên thế giới, đa phần ngành nghề họ thường đầu tư là bất động sản và cổ phiếu, hơn 60% người dân ở Mỹ và châu Âu đầu tư vào cổ phiếu.
Nhưng đó là nước Mỹ, còn ở nước Việt Nam cũng sẽ có nhiều lựa chọn khác. Hãy đưa ra lựa chọn thông minh nhất.
Dùng thời gian của riêng bạn làm những gì bạn thích. Dùng tự do của bạn làm tự do tài chính của bạn. Người sống trên đời, dù là kiếm tiền, cũng đừng đuổi theo cái lợi danh bên ngoài, mà hãy đuổi theo giá trị ý nghĩa mà nó đem lại. Như vậy cuộc sống mới đầy ắp niềm vui.
Thiên Tuyết
